ਆਕਲੈਂਡ (ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ )** — ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ Elon Musk ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੰਪਨੀ Starlink ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਦੇਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਧਾ Reliance Industries ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ Mukesh Ambani ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Musk ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ X ਉੱਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, **‘ਕੀ ਅੰਬਾਨੀ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਸਲੀ ਬੌਸ ਹੈ?’** ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਆਗੂ Rahul Gandhi ਵੀ ਕੁੱਦ ਪਏ ਹਨ।
Elon Musk ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ Starlink ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 165 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਸੈਂਸ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
Musk ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ Starlink ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ Mukesh Ambani ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ।
Musk ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Rahul Gandhi ਨੇ X ਉੱਤੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ‘Welcome to India, Elon. Wait till you discover the other guy.’ ਭਾਵ, ‘ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ Elon, ਜ਼ਰਾ ਦੂਜੇ ਬੰਦੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ।’
ਹਾਲਾਂਕਿ Rahul Gandhi ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਟਿੱਪਣੀ ਨੂੰ Gautam Adani ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ BJP ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ Starlink ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ Starlink, Reliance Jio ਅਤੇ Bharti Airtel ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ Starlink ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ Reliance Jio ਅਤੇ Airtel ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਲਈ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਵੀ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। Starlink ਆਪਣੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਵਾਇਤੀ broadband ਜਾਂ mobile networks ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀਮਤ ਹੈ।
ਹੁਣ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਸਿਰਫ਼ Starlink ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਬਹਿਸ ਛਿੜ ਗਈ ਹੈ।
ਫਿਲਹਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ Starlink ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ। Musk ਵੱਲੋਂ ਲਾਏ ਗਏ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ।
