ਆਕਲੈਂਡ, (ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੁਰਾ) ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ 1News ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਪਹਿਲੀ Leaders’ Debate ਵਿੱਚ Labour leader Chris Hipkins ਅਤੇ National leader ਤੇ Prime Minister Christopher Luxon ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏ। 90 ਮਿੰਟ ਦੀ ਇਸ debate ਨੂੰ Jack Tame ਨੇ moderate ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ Cost of Living, Health, Education, Economy ਅਤੇ Climate ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
Debate ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ undecided voters ਦੀ reaction ਰਹੀ। TVNZ ਨੇ debate ਦੌਰਾਨ undecided voters ਦੇ ਇੱਕ panel ਤੋਂ live feedback ਲਿਆ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਜ audience reaction ਮੁਤਾਬਕ 49% ਨੇ Hipkins ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਮੰਨਿਆ, 24% ਨੇ Luxon ਨੂੰ, ਜਦਕਿ 27% ਹਾਲੇ ਵੀ undecided ਰਹੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ debate ਦੀ ਪਹਿਲੀ public reaction ਵਿੱਚ Hipkins ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ nationwide scientific opinion poll ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ debate ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ undecided-voter panel ਸੀ।
Debate ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ Cost of Living ਉੱਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ। Luxon ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ economy ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ National ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੁਨੇਹਾ ਹੋਰ taxes ਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ Hipkins ਨੇ grocery prices, wages ਅਤੇ household costs ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਰਾਹਤ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। National ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ Labour ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ coalition partners ਦੀਆਂ tax policies ਨੂੰ ਚੋਣੀ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
Tax ਉੱਤੇ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਟੱਕਰ ਹੋਈ। Labour ਆਪਣੀ targeted Capital Gains Tax policy ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ Luxon ਨੇ National ਦਾ “No New Taxes” message ਦੁਹਰਾਇਆ। Labour ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ policy commercial ਅਤੇ residential investment property ਦੇ capital gains ’ਤੇ tax ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ family home ਸਮੇਤ ਕਈ assets ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Health ਅਤੇ public services ਉੱਤੇ Hipkins ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ workforce pressure ਅਤੇ services ਦੀ ਹਾਲਤ ਲਈ ਘੇਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ Luxon ਨੇ National ਦੇ health system reforms ਅਤੇ spending priorities ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ। Education ਉੱਤੇ Luxon ਨੇ standards ਅਤੇ achievement ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ priority ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 1News ਨੇ debate ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ Cost of Living, Health, Education ਅਤੇ Climate/Environment ਨੂੰ ਮੁੱਖ topics ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ।
Debate ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ coalition partners ਅਤੇ racism ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਰਿਹਾ। Hipkins ਨੇ Luxon ਨੂੰ NZ First ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਘੇਰਿਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ Winston Peters ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ racist remarks ਵਾਲੀਆਂ controversies ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ। Luxon ਖੁਦ ਪਹਿਲਾਂ Peters ਦੀ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀ ਨੂੰ racist ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ Hipkins NZ First ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
Hipkins ਕਿਉਂ ਅੱਗੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ?
ਕਈ ਸਵਾਲਾਂ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ Luxon ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ specific ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ Cost of Living ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ record ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ Luxon ਨੂੰ defensive position ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ। Coalition ਅਤੇ racism ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ Hipkins ਦਾ attack audience ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਿਖਿਆ। Jack Tame ਦੇ ਤੇਜ਼ follow-up questions ਦੌਰਾਨ Hipkins comparatively calm ਰਹੇ, ਜਦਕਿ Luxon ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣਾ broader campaign message ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਪਿਆ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, debate ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ undecided-voter reaction ਵਿੱਚ Hipkins ਨੂੰ Luxon ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ।
ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਜਲਦਬਾਜੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ debate ਨੇ ਪੂਰੀ election race ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। Debate ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ 1News Verian Poll ਵਿੱਚ National 29% ਅਤੇ Labour 28% ’ਤੇ ਸਨ। Preferred Prime Minister ਵਿੱਚ Luxon 20% ਅਤੇ Hipkins 18% ’ਤੇ ਸਨ। Right ਅਤੇ Left blocs ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ projection ਵਿੱਚ 58-58 seats ’ਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ Opportunity Party ਮੁੜ kingmaker ਬਣਦੀ ਦਿਖ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਰਾਤ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ debate performance ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ Chris Hipkins ਨੇ ਪਹਿਲਾ round ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅਸਲ ਫੈਸਲਾ 7 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ voters ਕਰਨਗੇ। Hipkins ਲਈ ਇਹ debate momentum ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ Luxon ਲਈ ਹੁਣ challenge ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ campaign ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ National ਦਾ economic message voters ਤੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ।
ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ newspaper-style ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ polish ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ English words ਘੱਟ ਹੋਣ।
