ਆਕਲੈਂਡ (NZ Punjabi News) – ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ Citizen’s Arrest ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦੇ ਫੜੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਝੜਪ ਨਾ ਕਰਨ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ Crimes Amendment Bill ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ Citizen’s Arrest ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਗਏ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ Citizen’s Arrest ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀਮਤ ਸਨ। ਕਈ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਤ 9 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਦਰਮਿਆਨ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਜ਼ਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋਵੇ। ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ Crimes Act 1961 ਤਹਿਤ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਵਾਜਬ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਟੇਲ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। Justice Minister Paul Goldsmith ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੱਕ ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨਵੇਂ ਅਧਿਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ Crimes Act ਅਧੀਨ ਹੋਰ ਅਪਰਾਧਾਂ, ਜਿਵੇਂ burglary ਅਤੇ assault, ’ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਲੋਕ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਿੜਨ।
ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ **111 ’ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।** ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਪਰਾਧੀ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਵੇ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ Citizen’s Arrest ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਯਕੀਨੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਇਹ ਮੰਨਣ ਲਈ ਵਾਜਬ ਆਧਾਰ ਹਨ ਕਿ Crimes Act ਅਧੀਨ ਅਪਰਾਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ Citizen’s Arrest ਤਹਿਤ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਹੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸਰੀਰਕ ਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਜੇਕਰ ਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਵਾਕਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਾਜਬ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਾਧੂ ਜਾਂ ਬੇਲੋੜੇ ਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੁਦ ਵੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਂ Civil Action ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। Citizen’s Arrest ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਏ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕਥਿਤ ਅਪਰਾਧ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਹਿਰਾਸਤ ਦੌਰਾਨ ਕੀ ਹੋਇਆ।
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਮਰ, ਅਪੰਗਤਾ, ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਏ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠਣਾ ਜਾਂ ਗੋਡਾ ਰੱਖਣਾ, ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਜਾਂ ਗਰਦਨ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੁਝ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Crimes Act ਵਿੱਚ Citizen’s Arrest ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਾਤਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ। Section 35 ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਸ਼ੱਕੀ ਅਪਰਾਧ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੱਜ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਜਾਂ ਬੇਲੋੜੇ ਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। Retail NZ, BusinessNZ ਅਤੇ Police Association ਸਮੇਤ ਕਈ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਸੀ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨਾਲ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੱਟਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Green Party ਦੇ Justice spokesperson Lawrence Xu-Nan ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰ ਫੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ Crimes Act ਅਧੀਨ ਕਈ ਹੋਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ Kiwis ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ—**ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਕਈ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ 111 ’ਤੇ ਕਾਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।**
